Three November Poems

The month of November,with its transition from golden, autumnal plenty to the darkness of barren winter, has served as inspiration for a number of Yiddish poets. To mark the ending of this last month of commemorations happy and solemn, past and present, real and imagined, we present poems by Berish Weinstein (1905-1970), Aaron Glanz-Leyeles (1889-1966), and Itsik Manger (1901-1969).

The recent events in Ferguson, Missouri culminating in the 24 November decision of the grand jury not to indict Darren Wilson for the killing of 18-year-old Michael Brown,  make the 50-year-old words of civil rights activist Ella Rogers ring as true as ever — especially as the verdict fell on the same day Andrew Goodman, Michael Schwerner and James Chaney received posthumous Presidential Medal of Freedom. Echoing to us along with Rogers’ words are those of American Yiddish poet Berish Weinstein, in his early-1940s reflection on the promise and disillusion of urban America.

On Your Earth, America – Berish Weinstein

On your soil I was destined
to sing the song of your land.
So many people, so many ships I saw
in your broad harbors,
And from the tongues of your nations
I learned how to be a stranger
And began to understand that though
Rayshe, Galicia is my home,
My city is New York – my streets:
Delancey, Ridge, and Pitt;
And you became more homey to me
since that mournful day
When I saw my father-mother die on your soil,
America.
Father-Mother from home – grandchildren of
Amsterdam Jewish vagabonds;
Of great-grandfathers, from George Washington’s
great times,
Who sailed in fear over waters of the flood
With their Sabbath candles, tallises and
tefillin from old Holland
And brought to the thin Lincoln
the wisdom of “Holy Moses,”
To soften the cry of Negroes
in cottonfields.
So many sad streets on your soil, America!
Uncanny Jews walk around stooped
from house to house
With packs of wares hanging on heavy,
weary shoulders
And trade in clothes, in gold, as in Warsaw,
as in Lodz,
Twisting their tongues in English, Spanish,
Italian and Yiddish.
In your misty nights – on avenues and squares,
One can see how lonely people can be on your soil.
Your moons at months’ end rise thinner and paler
And pour their sadness onto faces,
onto drunken bodies,
When your soil, America, is in wind,
in bare snow.
Somewhere into heavy distances,
into blue depths – away,
Ships sail on your dusky, stooped waters.
Over the hanging bridges of Manhattan,
Brooklyn, Queens,
Cattle walk to slaughter with the glint
of knives in their eyes
And make grayer the loneliness of your soil,
America.
Nights fume city-like and blow autumnally
from cold roofs.
The blue of the skies grows sad like the city,
like the windowpanes.
Along your waters float barges with little lights,
Shove off the flaming foam and shake
the wood off the shores.
The harborlight of warehouses grows wintry and poor;
Gloomily, watchmen pace among your foreign wares.
Evening docks – murky and drunken with fog.
Blond and muddy-brown sailors standing taverns
stinking of liquor,
Stand at dreamy bars, with bowed heads,
And talk to emptied beer mugs with dribbling mouths.
From ropes and anchors their hands are rough and nimble,
They can haul up masts in the middle of the world –
in the middle of the sea.
In November all things here
become rusty,grow yellow.

Boyish fires smoulder with nail-studded crates,
boards and tin cans.

God, what a longing looks out of faces,
Jewish, Negro, Italian.

“East-Side, West-Side” – everywhere the same windows,
the same night.

And when a man dies on your great wide soil,
America,

It is as if he died in many countries at once!

-translated by Benjamin and Barbara Harshav

אויף דײַן ערד, אַמעריקע — בעריש ווײַנשטיין

אויף דײַן ערד איז מיר באַשערט
צו זינגן דאָס געזאַנג פֿון דײַן לאַנד.
כ׳האָב אַזוי פֿיל מענטשן, אַזוי פֿיל שיפֿן
אין דײַנע ברייטע האַפֿנס געזען,
און בײַ דײַנע פֿעלקער פֿון לשונות
זיך געלערנט זײַן אין דער פֿרעמד
און אָנגעהויבן פֿאַרשטיין, אַז כאָטש
רײַשע, גאַליציע, איז מײַן היים,
איז מײַן שטאָט ניו-יאָרק — מײַנע גאַסן:
דילענסי, רידזש און פּיט,
און היימישער נאָך ביסטו מיר
פֿון יענעם טרויעריקן טאָג-אָן געוואָרן,
ווען כ׳האָב אויף דײַן ערד, אַמעריקע,
געזען מײַן מאַמע-טאַטע שטאַרבן.
היימישע טאַטע-מאַמע — אייניקלעך פֿון אַמסטערדאַמער
יִידישע וואָגלערס:
פֿון די אור-זיידעס נאָך פֿון דזשאָרדזש וואַשינגטאָנס
גרויסע צײַטן,
וואָס האָבן מיט שרעק איבער מבולדיקע וואָסערן זיך זעגלען געלאָזט
מיט זייערע בענטש-ליכט,
טליתים און תפֿילין פֿונעם אַלטן האָלאַנד
און פֿאַרן דאַרן לינקאָלן געבראַכט
די חכמה פֿון ׳׳האָלי-מאָזעס׳׳,
אויף די באַוול-פֿעלדער צו קענען מילדערן דאָס געוויין
פֿון נעגערס.
אַזוי פֿילֹ טרויעריקע גאַסן זײַנען אויף דײַן ערד, אַמעריקע, פֿאַראַן!
אומהיימלעך גייען יִידן אַרום
געבויגענע איבער שטיבער.
מיט מסחרדיקע פּעק אויף שווערע,
מידע אַקסלען אָנגעהאַנגען
און האַנדלען מיט געוואַנטן, גאָלד ווי אין וואַרשע,
ווי אין לאָדז
אויף די שטראָכן פֿון ענגליש, שפּאַניש,
איטאַליעניש און יִידיש.
און דײַנע פֿאַרנעפּלטע נעט – אויף די עוועניוס, אויף די סקווערן,
קען מען זען ווי עלנט עס קענען זײַן מענטשן אויף דײַן ערד.
דײַנע סוף-חודשדיקע לבֿנות גייען-אויף דינער און בלאַסער
און גיסן זייער אומעט אויף געדיכטער, אויף שיכּרע לײַבער,
ווען דײַן ערד, אַמעריקע, איז אין ווינט,
איז אין בלויזן שניי.
ערגעץ אין שווערע ווײַטן,
אין בלויע טיפֿן-אַוועק,
זעגלען די שיפֿן אויף דײַנע אָוונטיקע, געבויגענע וואַסערן.
אויף די צעהאָנגענע בריקן פֿון מאַנהעטן,
ברוקלין, קווינס,
ציען רינדער מיט חלפֿימדיקן ליכט אויף זיך,
צו שחיטה
און מאַכן גרויער נאָך ס׳ביסל עלנט פֿון דײַן ערד,
אַמעריקע.
נעכט רויכערן שטאָטיש און שלאָגן האַרבסטיק
פֿון קאַלטע דעכער.
דער בלוי די הימלען ווערט אומעטיק ווי די שטאָט,
ווי די שויבן.
לענג-אויס דײַנע וואַסערן — ציען פֿלעמלדיקע שלעם-שיפֿלעך
און שאַרן פֿון זיך פֿלאַמיקן שוים.
טרייסלען ס׳געהילץ פֿון די ברעגן.
ס׳האָפֿנדיקע ליכט פֿון סקלאַדן ווערט ווינטערדיק און גראָשנדיק:
סמוטנע גייען וועכטערס אַרום איבער דײַנע אויסלענדישע סחורות.
אָוונטיקע באָרטנס — וואָס זײַנען פֿון נעפּלען שיכּור און טריב.
העל און ברוין-קויטיקע מאַטראָזן שטייען בראָמפֿנדיק
אין די שענקען:
שטייען בײַ דרימלדיקע ׳׳באַרס׳׳, מיט אַראָפּגעלאָזטע קעפּ
קום רעדן צו די אויסגעוועפּטע ביר-גלעזער, מיט צעגאָסענע מיילער.
פֿון שטריק און פֿון אַנקערס זײַנען זייערע הענט האַרט און פֿלינק
און קענען מאָסטן ציען אין מיטן דער וועלט –
אין מיטן ים.
אין נאָוועמבער ווערן אַלע זאַכן דאָ
ראַסטיק, ווערן געל.

יִינגלישע פֿײַערן סמאָליען פֿון צענאָגלטע קאַסטנס,
ברעטער און קאַנען.

גאָט סאַראַ בענקשאַפֿט ס׳קוקט פֿון פּנימער
יִידישע נעגרישע, איטאַליענישע.

׳׳איסט-סײַד, וועסט-סײַד׳׳ — אומעטום די זעלבע פֿענצטער,
די זעלבע נאַכט.

און שטאַרבט אַ מענטש אויף דײַן גרויסער, ברייטער ערד,
אַמעריקע,

איז ווי ר׳וואָלט דאָ געשטאָרבן אין אַ סך לענדער מיט אַמאָל!

Aaron Glants-Leyeles’s poem “November” is shaded with deep nostalgia, as he describes a scene in Crotona Park in the Bronx, a popular meeting place for Leyeles’s generation of New York Yiddish poets.

In Itsik Manger’s take on November, the month is a time of dark foreboding, abandonment, and loss, yet it also possesses a coherent, Gothic beauty. We should all be so lucky as to have an Anyela who will wait out these strange seasons with us.

November – Itsik Manger

Seven ancient women croak – “November.”
All through the town, the clocks begin their ringing.
My body, here beside you, burns, Anyela.
Listen. How beautifully sick owls are singing.
One by one, the funerals take flight;
The graves are young and ready, and they wait.
 
An infected wind weeps in our garden;
Before our house a scarlet lantern glows;
Death’s silver razors play, like fiddle bows,
White music on the throats of pious calves.
In the nursery, cradles rock themselves
And mother’s gone – her chaste, still music dies,
A guiltless sacrifice of lullabies.
 
November: young and slender brides are weeping,
“Where art thou, loveliest and golden one?”
But pimps glide to their windows to peer in,
Fooling the aged fathers into thinking,
“Good fortune flies like that, when fortune flies.”
And they suspect the proof of their old eyes.
 
The watchman, gray and grumbling, stands before
His lamp and asks, “Art thou my destiny?
Too bad.” A nurse is bandaging a star
That only lately fell out of the sky.
Trains, in the distance, go and come again;
Deserted wives, at stations, await their men.
 
Stumbling on the roads, moonwalkers yearn
To find the moon; they search with tender hands
And feel about, but only touch cold rain.
They sob, “Oh, woe is us. The night erases
From our memories familiar traces;
It wipes our shadows out, and all our homes;
And there is no one left who knows our names.”
 
The youthful murderer in prison waits
The coming of the dawn that is to bring
The moment of delight when he will hang
and twitch. Upon the wall, his shadow burns.
The young man asks, “How could you?” of his hands,
And gets no answer he can understand.
 
Seven ancient women croak – “November.”
All through the town, the clocks begin their ringing.
My body, here beside you, burns, Anyela.
Listen. How beautifully sick owls are singing.
One by one, the funerals take flight;
The graves are young and ready, and they wait.
-translated by Leonard Wolf

נאָוועמבער — איציק מאַנגער

!זיבן זקנות קראַקען אויס: נאָוועמבער
.און אַלע זייגערס פֿון דער שטאָט הייבן אָן צו קלינגען
פֿיבערט מײַן גוף נעבן דיר, אַניעלאַ
.הער, ווי שיין די קראַנקע סאָוועס זינגען
,אַ לוויה פֿליט פֿאַרבײַ—נאָך איר אַ צווייטע
.די קבֿרים זענען יונג און וואַרטן גרייטע

 

,אַ קראַנקער ווינט וויינט אין אונדזער גאָרטן
,דער לאַמטערן פֿאַרן הויז ברענט שאַרלאַך-רויט
מיט זילבערנע חלפֿים פֿידלט אויס דער טויט
.אויף פֿרומע קעלבער העלדזער זײַן ווײַסן ניגון
:אין קינדער-צימער וויגן זיך אַליין די וויגן
די מאַמע איז אַוועק, דאָס שלאָפֿליד איז געשטאָרבן
.צניותדיק און שטיל — אַן עולה-תּמימה קרבן

 

:נאָוועמבער. יונגע שלאַנקע כּלות וויינען
?וווּ ביסטו גאָלדענער, וווּ ביסטו שענסטער?
אַלפֿאָנסן שאַרן זיך פֿאַרבײַ די פֿענצטער
,און אַלטע טאַטעס שמייכלען און זיי מיינען
אַז דאָס גליק איז ערשט פֿאַרבײַגעפֿלויגן
.און זיי גלייבן נישט די אַלטע אויגן

 

:אַ גראָער וועכטער ברומט צום נאַכט-לאַמטערן
׳׳גורל מײַנער, דאָס ביסטו? פֿאַרפֿאַלן!׳׳
,אַ קראַנקן-שוועסטער באַנדאַזשירט אַ שטערן
.וואָס איז פֿונ׳ם הימל ערשט אַראָפּגעפֿאַלן
.פֿון דער ווײַטנס רוישן און פֿאַרקלינגען באַנען
.און אגונות אויף פּעראָנען וואַרטן אויף די מאַנען

 

לבֿנה-גייער בלאָנדזשען אויף די וועגן
און זוכן די לבֿנה און זיי טאַפּן
.מיט איידעלע הענט נאָר אָן דעם קאַלטן רעגן
!כליפּען זיי: וויי צו אונדזערע יאָרן
די נאַכט האָט אָפּגעמעכט פֿון דעם זיכּרון
די היימען און די שאָטנס און די נעמען
.און צו פֿרעגן איז נישטאָ בײַ וועמען

 

אין תּפֿיסה-צעל וואַרט אַ יונגער מערדער
אויפֿן ערשטן טאָגליכט, וואָס וועט ברענגען
.די רגע תּענוג פֿון צאַפּלען און פֿון הענגען
(זײַן שאָטן פֿיבערט איצט אַרום די ווענט)
דער יונגער מערדער קוקט אויף זײַנע הענט
?און וווּנדערט זיך: ווי האָבן זיי געקענט

 

!זיבן זקנות קראַקען אויס: נאָוועמבער
.און אַלע זייגערס פֿון דער שטאָט הייבן אָן צו קלינגען
פֿיבערט מײַן גוף נעבן דיר, אַניעלאַ
.הער, ווי שיין די קראַנקע פֿייגל זינגען
,אַ לוויה פֿליט פֿאַרבײַ—נאָך איר אַ צווייטע
.די קבֿרים זענען יונג און וואַרטן גרייטע